Sinds de komst van Google Earth is de vraag naar geografische informatie explosief gegroeid. Ze voorzien in een behoefte waarin de oorspronkelijke GIS-tools nog maar moeilijk voorzien kan worden...

How it was, how it is and how it should be

Business Intelligence en GIS

Door Bram Schiltmans

How it was

Business Intelligence tools zijn van oudsher bedoeld voor - en sterk in - het destilleren van informatie uit diverse gegevensverzamelingen. Gegevens worden onttrokken aan bedrijfsprocessen, samengevat, en klaargezet in een aparte omgeving. De gegevens hierin kunnen vervolgens door individuele gebruikers naar wens vanuit verschillende perspectieven worden bekeken, gecombineerd, gegroepeerd, en gesorteerd. Het resultaat wordt gepresenteerd in tabel- of grafiekvorm, zodat de gebruikers optimaal inzicht verkrijgen in de informatie die besloten ligt in de gegevensverzamelingen. Om te voorkomen dat er verkeerde conclusies worden getrokken uit de gegevens of de afgeleidde informatie, is het van essentieel belang dat de tools intu‹tief werken. Gebruiksvriendelijkheid is hier dan ook eerder noodzaak dan wens.

GIS-tools zijn van oudsher vooral sterk in het bewerken en presenteren van geografische gegevens, en het over elkaar leggen van verschillende lagen met gegevens. Waarbij het zwaartepunt tot nu toe lag bij 2D-gegevens, oftewel punten, lijnen en vlakken. Natuurlijk is niet alles geschikt voor presentatie in kaartvorm, maar daar waar dat wel zo is biedt de kaart een onge‰venaarde mate van inzicht in de geografische samenhang van administratieve gegevens. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de geografische spreiding van een klantenbestand of aan het presenteren van het aantal inwoners per kmý op een kaart met gemeenten.

Nadeel is dat de benodigde tools over het algemeen erg specialistisch zijn. Hooguit het presenteren van de gegevens is bedoeld voor een groot publiek, en dan nog is vaak veel vakkennis nodig om er informatie uit te verkrijgen.

How it is

Sinds de komst van Google Earth is de vraag naar geografische informatie explosief gegroeid. Vanuit GIS-perspectief zijn er diverse vraagtekens bij dit soort tools te zetten, maar feit blijft dat ze op een eenvoudige manier gegevens ontsluiten, en dat ze mede daardoor voorzien in een behoefte. Een behoefte waarin voorlopig door de oorspronkelijke GIS-tools nog maar moeilijk voorzien kan worden. Enerzijds door de complexiteit van de tools, maar anderzijds doordat het vaak lastig is om GIS-data te integreren met administratieve gegevensverzamelingen. En juist door dit integreren ontstaat net de samenhang die nodig is om het geheel begrijpbaar te maken. Pas dan ontstaan voor de gebruikers mogelijkheden om verbanden te zien, om de GIS-data een plaats te geven in ‘het grote geheel’. Oftewel, door het leggen van verbanden wordt uit de gegevens informatie gehaald, met voor de gebruikers allerlei toepassingsmogelijkheden. En dan blijkt ook pas de enorme meerwaarde die GIS kan hebben voor traditionele gegevensverzamelingen, en omgekeerd.

Ondanks tools als Google Earth geldt momenteel nog steeds dat het ge‹ntegreerd ontsluiten van gegevens voornamelijk is voorbehouden aan GIS-specialisten, en zijn alleen combinaties die zij gemaakt hebben beschikbaar voor een breder publiek. Alles wordt dus voorgedefinieerd klaargezet, waardoor gebruikers slechts beperkte mogelijkheden hebben om gegevens vanuit meerdere perspectieven te bekijken, en daardoor niet altijd in staat zijn om er de gewenste informatie uit te halen.

How it should be

De ontwikkeling van GIS, en zeker van de integratie ervan in de rest van de IT-wereld, staat nog in de kinderschoenen. Naarmate de technologische mogelijkheden beter worden, wordt informatie steeds gedetailleerder en ontstaan er steeds meer mogelijkheden om geografische gegevens te beschouwen als onderdeel van een groter geheel en niet als volledig op zichzelf staand. Natuurlijk houdt het hier niet op, er zijn meer typen gegevens die nu nog te specialistische tools nodig hebben om simpel gepresenteerd te worden. Pas als alle datatypen dusdanig standaard zijn dat ze ondersteund worden door de gemiddelde (BI)tool, hebben we mogelijkheden om gegevensverzamelingen te cre‰ren die echt volledig ge‹ntegreerd zijn. Natuurlijk zijn niet alle datatypen wat dat betreft even relevant, maar daar waar ze kunnen bijdragen om informatie eenvoudiger of eenduidiger af te leiden, of zelfs nieuwe inzichten mogelijk maken, is ondersteuning natuurlijk bijzonder gewenst. GIS is wat dat betreft een schot in de roos en daar speelt Oracle met de introductie van Mapviewer in Oracle BI Enterprise Edition (EE) goed op in.

Oracle BI Enterprise Edition, een introductie

Maar eerst even een algemeen beeld. Elke BI-tool heeft een businessview nodig om de samenhang van gegevens te kunnen controleren, zodat gebruikers geen appels met peren gaan vergelijken. Traditioneel kan deze businessview helaas vaak alleen gebruikt worden door de BI-tool waarvoor hij ontwikkeld is, waardoor ontwikkeling ervan relatief duur is. De ontwikkelkosten moeten immers door gebruik van deze specifieke tool weer terugverdiend worden. Oracle kiest met BI EE voor een meer open aanpak, de businessview is namelijk herbruikbaar. Los van het feit dat het rendement van investeringen hierdoor aanzienlijk wordt vergroot, biedt het vanuit technisch oogpunt natuurlijk mooie perspectieven.

Om de businessview ook echt herbruikbaar te maken is de (user)interface gescheiden van de zogeheten BI Server. Deze laatste verzorgt niet alleen de businessview, maar ook zaken als metadata en caching. De user interface kenmerkt zich voornamelijk door eenvoudige bediening en biedt mede door het gebruik van dashboards toch een enorme flexibiliteit.

Figuur 1 toont een globaal overzicht van de opbouw rond Oracle BI Server. Hierin is de centrale positie van de BI Server te zien, met daaronder de aanleverende gegevensbronnen, normaal de gegevensverzamelingen van de bestaande bedrijfsprocessen. De bovenste laag wordt gevormd door de (user)interface van Oracle BI en eventuele alternatieve tools die gebruik maken van de Open SQL Interface.

Oracle BI GIS
Figuur 1

Oracle BI en GIS

Maar het meest opmerkelijke is toch de toevoeging van Oracle Mapviewer, waarmee BI EE de mogelijkheid krijgt om GIS-data te ontsluiten. Naast vormen als tabellen en grafieken, behoren dus nu ook kaarten tot de mogelijkheden. Hiermee wordt de mogelijkheid om gegevens in een optimale vorm te presenteren aanzienlijk vergroot. En de mogelijkheden om gegevens te selecteren, berekenen en presenteren, nemen daarmee eveneens toe. Een greep uit de mogelijkheden die nu al geboden worden:

  1. Selecteren en drillen van administratieve gegevens heeft invloed op de getoonde kaart
  2. Interactie met de kaart heeft invloed op de getoonde administratieve gegevens
  3. Drillen naar details in een kaart
  4. Tonen van detailinformatie bij mouse-over
  5. Kleurcodering van vlakken

Met name uit de eerste twee punten spreekt een enorme meerwaarde. De mogelijkheid om een kaart te zien van een selectie die een gebruiker zelf heeft toegepast op een tabel, of om een grafiek te maken van een zelf gedefinieerde regio (= selectie van een gebruiker in de kaart), biedt inzichten die anders niet of slechts zeer moeilijk verkregen kunnen worden.

En omdat een plaatje meer zegt dan duizend woorden, nog een paar voorbeelden van hoe het gebruik van kaarten er in de praktijk uit kan zien.

Het eerste voorbeeld (figuur 2) laat het kleuren van regio’s zien op basis van een administratief gegeven, ter illustratie van mogelijkheid 1. In het linker plaatje zijn gegevens van 2002 geselecteerd, in het rechter die van 2003. Het kaartje wordt dynamisch opgebouwd op basis van gegevens die administratief geselecteerd worden, in dit geval dmv de grafieken onder de kaart.

Figuur 2 © Oracle Corporation
Figuur 2 © Oracle Corporation.

Het tweede voorbeeld (figuur 3) toont hoe een selectie in de kaart van invloed is op de administratieve gegevens, ter illustratie van mogelijkheid 2. Links de selectie vooraf, met bijbehorende administratieve gegevens, rechts de nieuwe selectie met aangepaste administratieve gegevens.

Figuur 3 © Oracle Corporation
Figuur 3 © Oracle Corporation.

Met name het tweede voorbeeld lijkt op het eerste gezicht misschien weinig overtuigend, maar het is toch meer dan een simpele ‘identify’ zoals die bij GIS-tools gebruikelijk is. Er worden namelijk meteen gegevens gegroepeerd. De geografische selectie bevat 4 punten, terwijl administratief maar twee records getoond worden (tenminste gedeeltelijk). Bovendien is het natuurlijk maar een voorbeeld om de functionaliteit te tonen. Feit blijft dat het een ontwikkeling is met potentie. Meer uitdrukkingsvormen in een BI-tool betekent beter inzicht in de achterliggende gegevens, en dus beter onderbouwde beslissingen, en daar was het uiteindelijk allemaal om te doen.

En verder…

Zoals gezegd staan de ontwikkelingen nog lang niet stil, en dat geldt ook voor de integratie van Mapviewer en BI EE. Er wordt nog hard gewerkt aan het uitbreiden van de mogelijkheden. Zo wordt de interface aanzienlijk verrijkt, het beheer vereenvoudigd en komen er mogelijkheden om te printen naar HTML en PDF, om maar een paar interessante ontwikkelingen aan te stippen.

Uiteindelijk blijft dit alles natuurlijk een momentopname, dus mocht uw interesse gewekt zijn, dan kunt u de laatste stand van zaken volgen op:
http://www.oracle.com/technology/products/spatial/, http://www.oracle.com/technology/tech/bi/index.html en/of
http://www.oracle.com/bi/.

Rob van Wijk is werkzaam bij CIBER Nederland.